مىآيند پنهان . كلبى گفت هيچ رومى از پس از آن اندر بيت المقدس آشكارا نيارست آمد و اگر آيند بگيرندش و بكشند لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ خراب مداينهم قسطنطينيه و عموريه و روميه . گفت ايشان را اندرين دنيا رسواييها باشد ، و پاىواههاى بسيار ، بدان چه مسلمانان ظفر يابند بر بعضى شهرهاى ايشان چون قسطنطينيه و عموريه و روميه وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ ( 108 ) يعنى النّار و مريشان را خواهد بود به روز پسين اى كه بدان جهان پاىواههاى بزرگ ، در آتش دوژخ وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ المشرق الصلاة الى بيت المقدس و المغرب الصلاة الى الكعبة فَأَيْنَما تُوَلُّوا فاينما تحولوا وجوهكم شطره الى التحرى گفت مر خداى راست عز و جل مشرق ، اى زان سو كه آفتاب برآيد « 1 » و مغرب ، اى زان سو كه آفتاب فروشود . و بعضى گفتند مشرق سوى بيت المقدس است و مغرب سوى بيت الحرام است ، به هرسونى كه شما به تحرى روى بران جانب كنيد فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ اى فثّم اللّه معناه تلك الصّلوة يرضا اللّه « 2 » گفت هرسونى كه شما به تحرى و نيت نيكو روى بران جانب كنيد آنجا يابيد خداوند را تعالى [ 57 ] اى كه خشنودى خداى عز و جل يابيد . و آن نماز شما با خشنودى خداوند تعالى باشد . اندر قول مقاتل اين آيت در باب تحرىكردن آمده است ، و تحرى دل برگماشتن باشد و منسوخ نيست . و در قول قتاده و عطاى خراسانى اين آيت منسوخ است ازيرا كه اول اسلام روا بودى كه در نماز روى به هرسونى كه خواستندى كردندى تا آن وقت كه اين آيت آمد وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ *

--> ( 1 ) . ظ : آيد ، گويا اصل هم « آيد » بوده است و كسى آن را « آيند » كرده است . ( 2 ) . ظ : برضا اللّه .